The Future of Search

Er is een nieuw tijdperk in de informatietechnologie aangebroken. Voor minder doen we het niet. En dat tijdperk heeft niets te maken met Apple of met Android, met Twitter of met Facebook of met Google, maar met de lancering van een systeem waar IBM jarenlang in relatieve stilte aan gewerkt heeft: Watson.

Watson, vernoemd naar de stichter van IBM, is een systeem dat bestaat uit een superkrachtige computer, een enorme hoeveelheid slimme programmatuur en een onwaarschijnlijke berg content. Bij elkaar zorgden deze ingrediënten ervoor dat Watson deze week in de befaamde kenniskwis Jeopardy! de twee beste menselijke kandidaten versloeg. Wat heet: met boter en suiker inmaakte.

Nieuw tijdperk voor online publishing

Watson zal ook voor online publishing een nieuw tijdperk inluiden. Meer specifiek op het gebied van zoeken. Nog specifieker: op het gebied van antwoorden geven.

In een tijd waarin we steeds meer informatie tot onze beschikking krijgen om ons werk te doen en om te leren, hebben we meer nodig dan de intelligente maar brute omni-search mogelijkheden van Google. We hebben uiteindelijk zelfs meer nodig dan de mensgestuurde social search van Facebook.

We gaan systemen nodig hebben waar we in natuurlijke taal mee communiceren. Systemen die leren van onze vragen en hun eigen antwoorden. Systemen die niet alleen snel en veel kunnen zoeken, maar die verbanden aanleggen die mensen  niet of niet snel zien, die antwoorden kunnen wegen en filteren en uiteindelijk een goed, zeer goed resultaat afleveren, waar de mens beter door kan werken en leren. En Watson is een grote stap in die richting.

Wie de uitzendingen bekijkt zal niet snel van de verbazing bekomen. Want het lijkt misschien niet bijzonder, zelfs voor de hand te liggen dat een computer meer weet en meer kan onthouden dan mensen en daardoor een feitenkwis makkelijk kan winnen, maar die schijn bedriegt.

Watson verslaat de beste winnaars

Het begint er al mee dat de vraag in natuurlijke taal wordt gesteld. Vaak in een erg lange zin en het is al een geweldige prestatie dat de vragen snel en juist ontleed worden.

 In Jeopardy zijn de vragen vervolgens niet rechttoe-rechtaan, maar worden er meerdere clous aangeboden, die de deelnemer soms door associatief en soms door analytisch denken met elkaar in verband moeten brengen.

Daarnaast worden er dubbelzinnigheden in de vraag gestopt en zijn ze soms zeer cryptisch. Verder geeft de categorie waar de vraag in zit ook een clou over het antwoord, maar die kan ook weer misleidend zijn. Ten slotte moet je strategisch slim spelen, en afwegen of je het aandurft het antwoord te geven, omdat een fout antwoord je punten kost.

Het zijn niet voor niets heel slimme mensen die aan deze kwis meedoen, en nog veel slimmere mensen die hem winnen. En Watson speelde dus tegen de twee beste winnaars en versloeg ze. Overigens staat er hier op de site van IBM een uitstekende presentatie over de werking van Watson.

Onder andere op Twitter zijn de zorgelijke en chagrijnige reacties niet van de lucht. Zo wordt er smadelijk gedaan over het feit dat Watson een paar keer een fout antwoord gaf dat even daarvoor al door een andere deelnemer was gegeven. Of over het feit dat Watson 'Toronto' antwoordde op een vraag die over een Amerikaanse stad ging. Als je je erin verdiept zul je echter zien dat dat helemaal zo dom nog niet was. Watson maakte in deze kwis misschien wel andere fouten dan de mensen, maar geen dommere.

Andere  zure reacties zijn van de categorie dat Watson in tegenstelling tot mensen totaal geen gevoel voor humor heeft. Maar laten we daar blij mee zijn, want een computer met gevoel voor humor - dat lijkt mij pas gevaarlijk.

Overwinning voor de mensheid

IBM haastte zich op zijn website te verklaren dat dit geen overwinning van de computer op de mens is, maar een overwinning voor de mensheid. Hoewel dat niet van het nodige Amerikaanse melodrama gespeend is, ben ik als cultuuroptimist wel geneigd het met ze eens te zijn. Het gaat er namelijk helemaal niet om dat een computer beter is dan een mens, dat hij kan denken als een mens, laat staan dat hij kan voelen als een mens.

Want wat is los van deze publicitaire stunt nu de betekenis van Watson? Ik denk dat we een nieuw tijdperk in de informatietechnologie binnengaan. En specifiek op het gebied van zoeken. Nog specifieker: op het gebied van antwoorden geven.

In een tijd waarin we steeds meer informatie tot onze beschikking krijgen om ons werk te doen en om te leren, hebben we meer nodig dan de intelligente maar brute omni-search mogelijkheden van Google. We hebben uiteindelijk zelfs meer nodig dan de mensgestuurde social search van Facebook.

We gaan systemen nodig hebben waar we in natuurlijke taal mee communiceren. Systemen die leren van onze vragen en van hun eigen antwoorden. Systemen die niet alleen snel en veel kunnen zoeken, maar die verbanden aanleggen die mensen  niet of niet snel zien, die antwoorden kunnen wegen en filteren en uiteindelijk een goed, zeer goed resultaat afleveren, waar de mens beter van wordt. Watson is een grote stap in die richting.